“Allez, les hommes!”

In de rubriek Milady! vertellen Marleen Temmerman en Tine Maenhout waar vrouwenrechten nu eigenlijk echt over gaan.
Er zijn altijd feministen geweest. Vrouwen die getalenteerd en ambitieus hun weg doorheen een mannenwereld met doortastendheid plaveien. In het Gentse Museum voor Schone Kunsten loopt nog even een tentoonstelling over het werk van een van hen: Marthe Donas, een van onze meest opzienbarende kunstenaressen die begin jaren ’20 van de vorige eeuw furore maakte. Marthe leefde voor haar kunst en was vast van plan om de wereld met zichzelf te laten kennis maken. Maar haar werk kon in eerste instantie enkel een publiek bereiken als ze zich bereid toonde om te werken onder een mannelijk pseudoniem en haar schilderijen te signeren met het mannelijk klinkende ‘Tour d’Onasky’. Anders zou hoongelach in plaats van applaus haar deel zijn, anonimiteit in plaats van succes haar te beurt vallen. Want de kunstwereld was in die tijd een testosteronbastion waar bij monde van de mannen die de klik naar gendergelijkheid niet konden maken, Marthe ‘trop artiste’ was ’pour garder son nom féminin’. En dat stemt tot nadenken: Marthe analyseerde mens en maatschappij met waanzinnig veel empathie, ze schilderde fijner, met meer gevoel voor kleur en subtiliteit dan haar mannelijke collega’s en toch waren haar kansen als vrouw op een carrière beduidend kleiner.

Marthe-Donas

Marthe Donas in haar atelier in 1920

Haar situatie kenmerkt een tijdsgeest. De meeste van de vrouwelijke tijdsgenoten van Marthe Donas die begin 20e eeuw een carrière ambieerden, gaven in die tijd hun ambities op ofwel kozen ze voor mannelijke schuilnamen en dito voorkomen gehuld in mannenkleren en een opgeplakte snor om vooruit te geraken.‘Hoe is het mogelijk.’ Dat zou je denken. En gelukkig kwam er protest. In de daaropvolgende decennia verwierven vrouwen dankzij hun strijd om vrouwenrechten meer politieke rechten zoals stemrecht, toegang tot onderwijs en tot de arbeidsmarkt. Maar wanneer je vandaag het boek met de biografie van Marthe open slaat en leest dat Marthes weg naar de top met veel drempels gepaard ging enkel en alleen omdat ze vrouw was, dan kan je toch niet anders dan denken dat ondanks de verworven rechten die woorden ook nu nog brandend actueel zijn.

We kijken er nog te veel van op wanneer enkel vrouwen aan een belangrijke vergadertafel verschijnen evenals we het nog een tikje grappig vinden om een groep mannen achter een kinderwagen te zien marcheren.

Want er is een parcours afgelegd, vrouwenrechten zijn verbeterd, maar vrouwen blijven het moeilijk hebben om op vele vlakken een gelijke behandeling als mannen te verkrijgen. Ondanks het politieke ritsprincipe op de kieslijsten zien we nog altijd een door mannen gedomineerde regeringsploeg waar naar verluid het machogedrag nog welig tiert. Onze hoogleraren aan de universiteit zijn doorgaans mannen ook al blinken minstens evenveel vrouwen uit in kennis, wijsheid en ambitie. In de zakenwereld hebben we bedroevend weinig vrouwelijke CEO’s, in exclusieve vergaderzalen verschijnen doorgaans mannen op het appel. Een zwangerschap op een cv wordt als een gat in de carrière gezien in plaats van als een pak ervaring in organisatievermogen. Loonkloven zijn eerder realiteit dan uitzondering en de kwetsbare situaties waarbij vooral vrouwen, zeker alleenstaande moeders, in de armoedeval terecht komen zijn nog steeds ontelbaar. We kijken er nog te veel van op wanneer enkel vrouwen aan een belangrijke vergadertafel verschijnen evenals we het nog een tikje grappig vinden om een groep mannen achter een kinderwagen te zien marcheren. En geef toe. Wie pakt nog altijd eerder de stofvod op in huis?

De helft van een groep stemmen klinkt niet zo luid en eenduidig als een eendrachtige uitspraak van een volledige maatschappelijke clan die uit vrouwen én mannen bestaat.

Hoe komt dat? Het antwoord op die vraag is vandaag een beetje zoek. Temeer omdat antwoorden meestal gezocht worden door vrouwen zelf, en die vrouwen maken in feite slechts 50% van de samenleving uit. De helft van een groep stemmen klinkt niet zo luid en eenduidig als een eendrachtige uitspraak van een volledige maatschappelijke clan die uit vrouwen bestaat maar… ook uit mannen. Samenwerking werkt altijd beter en samenwerken doe je… samen. En daar wringt een schoentje. In de geschiedenisboeken duikt hier en daar de naam op van een man die zich achter betere vrouwenrechten schaarde, maar erg talrijk zijn ze niet. Nochtans zou het de vrouwenzaak wel vooruit helpen. Het is geen geheim dat Marthe zich in haar tijd uiteindelijk gesteund wist door een klein handvol dappere mannen die in Marthe voorbij de vrouw in de eerste plaats het talent ontwaarden. De revolutionaire Oekraïense beeldhouwer Alexander Archipenko bijvoorbeeld leidde haar op en stond als een blok achter haar. En de bekende Nederlandse schilder Theo van Doesburg durfde te stellen dat ‘de vrouw’ Marthe Donas een zeer belangrijke persoonlijkheid was in de kunststroming waarbinnen ook hijzelf en zijn mannelijke collega’s hoogtij vierden. Twee mannen die van zich lieten horen en met wie Marthe de handen in elkaar kon slaan. Het deed wonderen voor haar carrière en langzaam maar zeker transformeerde haar genderloos optreden naar een succesvol signatuur onder haar eigen fiere vrouwelijke naam.

Zo simpel kan het dus zijn: gezamenlijk overleg en een paar moedige mannen die mee het heft in handen nemen en gendergelijkheid maken tot wat het echt zou moeten zijn. Simpelweg samen vechten voor elkaars rechten.

Dus:

‘Allez les hommes!’ We zien jullie graag een pleidooi houden voor meer gelijkheid en protestmarsen organiseren tot er gelijke lonen zijn voor de vrouwen met wie jullie samenleven.

En omgekeerd geldt ook:

‘Allez les femmes!’ Laat ons een revolutie ontketenen voor onze mannen en pleiten voor een uitbreiding van zoiets als het vaderschapsverlof. Zodat ook onze mannen meer tijd met hun pasgeboren kinderen gegund wordt.

‘Allez, allez!’ Laat ons collectief en vooral samen in actie schieten voor meer gelijkheid. Want daar komt het toch op neer: zorgen voor elkaar. Vechten voor rechten blijft een zaak van alle mensen, ongeacht wie de rok of de broek draagt.

Auteurs: Marleen Temmerman & Tine Maenhout
Beeld boven: Marthe Donas, ‘La Musique’
milady-coverMarleen en Tine zijn de auteurs van Milady! Waar vrouwenrechten echt over gaan (uitgeverij Lannoo) en Marleen is de bezielster van het Fonds Marleen Temmerman. Het fonds heeft als doel om de positie en gezondheid van vrouwen wereldwijd te verbeteren.
Profielfoto van Tine Maenhout Door Tine Maenhout

Tine kroop drie jaar geleden in de journalistieke pen. Ze schrijft voor Knack Weekend en Sabato en liet inmiddels twee boeken op de wereld los. Voor Charlie Mag zoekt ze graag de rimpels in de vijver. Want achter de kleinste feiten zitten de belangrijkste verhalen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Lees Charlie. Deel Charlie. Word Charlie.

We hebben jou nodig om ons magazine te blijven maken.

Kom dus bij de club en draag bij aan een eerlijk media-initiatief en een stem die nodig is!

Zonder jou, geen Charlie!

Er is meer dan ooit nood aan eerlijke verhalen en het geloof dat we dingen kunnen veranderen. Hell yeah. Word een Charlie en maak ons magazine mee mogelijk.

Ik word lid!