Voldoendes halen om je leefloon te behouden

Het verhaal van een student met leefloon

Sinds 2005 is het aantal jongeren met een leefloon (in België?) met 40% gestegen. In 2014 kregen 20.603 studenten tussen 18 en 25 jaar een leefloon. Meestal gaat het om jongeren die de relatie met hun ouders verbroken hebben en noodgedwongen op eigen benen komen te staan. Er zijn ook veel ouders die te arm zijn om de studies van hun kind te betalen. Tot vorig jaar behoorde Femke bij die eerste groep. Vijf jaar lang was ze een student met leefloon. Tekst: Natasja Verwimp

Femke: “Ik was 17 jaar toen ik voor het eerst met het OCMW in contact kwam. Het ging bij mij thuis niet zo goed en ik kon daar niet blijven wonen. Samen met een begeleider van het JAC (Jongeren Advies Centrum) stapte ik naar het OCMW om inlichtingen te vragen. Ik stond daar in de wachtzaal, voelde de ogen van de andere wachtenden op mij gericht. Ik was de jongste in de zaal.

Het eerste gesprek verliep niet zoals ik verwachtte. Ik probeerde mijn thuissituatie uit te leggen. De maatschappelijk werkster reageerde koel. Ze zei: “Bedenk je goed, als je van een leefloon leeft, kun je niet veel shoppen, eten koop je in de Aldi.” Ik was verontwaardigd. Ze sprak ‘Aldi’ uit alsof het een schande was daar te winkelen. Ik wilde iets van mijn leven maken en voor mijn studie gaan. Ik klopte niet bij het OCMW aan om op kosten van de maatschappij een ‘luxeleventje’ te gaan leiden.

Ik wilde iets van mijn leven maken en voor mijn studie gaan, geen luxeleventje leiden op kosten van de maatschappij.

Ik studeerde Rechten aan de universiteit, maar dat bleek te hoog gegrepen. Toen ik mijn punten na Kerstmis kreeg, wist ik niet wat ik tegen mijn maatschappelijk werkster moest zeggen. Ik was op alles gebuisd omdat het te hoog gegrepen was voor mij. Om financiële steun te houden, moest ik goede resultaten behalen. Halsoverkop besloot ik het volgende jaar rechtspraktijk te studeren. Ik probeerde zoveel mogelijk vrijstellingen te krijgen zodat mijn academiejaar niet helemaal voor niets was. Met een bang hart ging ik naar mijn maatschappelijk werkster. Gelukkig toonde ze begrip en zette zich in zodat ik mijn leefloon kon behouden. Ik haalde zoveel mogelijk vakken binnen, om het jaar erna op de hogeschool te kunnen beginnen.

Het ging met vallen en opstaan. Ik had een paar onvoldoendes in mijn tweede jaar, die ik in de zomer wilde ophalen. Ik stuurde mijn punten per mail op aan maatschappelijk werk. Op het einde van het academiejaar moest ik langskomen. Mijn maatschappelijk werkster was op ziekteverlof. Haar vervangster zette meteen mijn leefloon stop vanwege de onvoldoendes. Tijdens het gesprek behandelde ze me als een kind dat niet begreep wat er op het spel stond. Ik liep naar buiten met een rood hoofd en tranen in mijn ogen. Ik wilde daar zo snel mogelijk weg.

Ik keek niemand aan. Dat deed ik sowieso nooit. Ik wilde niet tijdens het wachten aangesproken worden. Ik deed altijd mijn ring af als ik naar binnen ging, nam mijn gsm niet uit mijn tas. Ik was bang dat mensen dachten dat ik met mijn leefloon nutteloze aankopen deed.

Ik kon wel door de grond zakken van schaamte. Ik had het gevoel weggezet te worden als profiteur.

Met zulke vooroordelen werd ik namelijk wel eens geconfronteerd. Tijdens een barbecue met de vader van mijn vriend bijvoorbeeld. Zijn nieuwe vriendin had problemen met haar sociale zekerheid omdat ze ziekteverlof had en een uitkering kreeg. Opeens zei mijn schoonvader: “Ik snap niet dat jij een leefloon krijgt. Jij hebt nog nooit in je leven gewerkt en jij krijgt dat zomaar, terwijl mijn vriendin zich uit naad moet werken om er recht op te krijgen.” Ik kon wel door de grond zakken van schaamte. Ik had het gevoel weggezet te worden als profiteur.

Mijn moeilijkste ervaring met het OCMW was toen ik mezelf moest verdedigen op een vergadering van het comité dat beslist over je leefloon. Ik was voor de tweede keer gebuisd op een vak en moest het dit keer halen, anders moest ik stoppen met mijn studie. Ik schaamde me omdat het me niet lukte te slagen voor dat vak en ik mijn falen vervolgens moest verantwoorden voor een tiental mensen die over mijn lot beslisten. Nadat ze me bestookten met vragen, mocht ik vertrekken. Ik zou de volgende dag te weten komen of ik nog geld zou krijgen. Ik heb nog nooit zo slecht geslapen. Gelukkig mocht ik nog een jaar verder studeren omdat ik slaagde op dat vak.

Op einde van het schooljaar ging ik voor het laatst naar het OCMW, om te zeggen dat ik ging samenwonen met mijn werkende vriend en dat ik dus niet meer van hen afhankelijk moest zijn. Er viel een serieuze last van mijn schouders. Het is nog steeds niet gemakkelijk, want ik betaal mijn studie zelf door in het weekend te werken. Maar liever dat dan het stigma van profiteur te dragen.”

“Er leeft nog vaak een taboe op de stap zetten naar een OCMW. Als jongeren deze dan toch maken is het heel belangrijk dat ze warm onthaald worden.”

Dorien Dockx, medewerker bij het JAC: “De maatschappelijk werker (MA) van de sociale dienst kan zelf niet beslissen of je recht hebt op tegemoetkomingen of financiële steun. Zij is wel het eerste aanspreekpunt en maakt een  goed onderbouwd dossier voor jou op en legt dit voor aan het Comité. Uiteindelijk beslist het Comité of je steun krijgt of niet. Het is belangrijk dat er gekeken wordt naar de individuele cliënt en mens achter de vraag tot financiële steun. OCMW’s doen hun best, maar hebben niet altijd de tijd en ruimte om echt goed stil te staan bij het psychisch aspect van het verhaal van de student. Er leeft nog vaak een taboe op de stap zetten naar een OCMW. Als jongeren deze dan toch maken is het heel belangrijk dat ze warm onthaald worden en er meer gebeurt dan enkel de voorwaarden nakijken. Als dit niet kan omwille van tijdsdruk, moet het OCMW deze jongeren leiden naar geschikte diensten, ofwel een JAC in de buurt of een studentendienst. Daarnaast is het als jongere zeker niet evident om heel de papierwinkel in orde te maken die een OCMW nodig heeft om de aanvraag in orde te maken. Extra ondersteuning is hier vaak nodig.”

leefloon2

De kosten van een student met leefloon varieert van persoon tot persoon. Een alleenstaand student met leefloon krijgt van 1 april 2016 850,39 euro per maand. Het is moeilijk om een algemeen beeld te geven van wat de kosten per maand zijn. De huur van een kot varieert al gauw tussen de 200 en de 400 euro per maand al dan niet met gas, elektriciteit en internet inbegrepen. Dat is al een hele hap uit het budget. Dan moet er nog eten en drinken gerekend worden. Grote kosten zoals een abonnement voor vervoer en cursusmateriaal zijn soms moeilijk om in één keer te betalen. Bovendien ging het inschrijvingsgeld voor studenten vorig jaar omhoog. Hogescholen werden hiertoe gedwongen om de besparingen te compenseren die de overheid doorvoerde. De middelen per student verminderen immers met 25%.

Foto’s: Camille Rumping
Natasja Verwimp is studente Journalistiek aan de AP Hogeschool. Ze was tot vorig jaar zelf student met een leefloon en wil dit op deze manier onder de aandacht brengen. “Uit eigen ervaring heb ik ondervonden dat de regelgeving heel erg verschilt van OCMW tot OCMW. Een leefloon aanvragen gaat vaak gepaard met een stuk schaamte. Bovendien brengt al die onduidelijkheid in het systeem onnodige zorgen met zich mee.”

Zijn er nog lezers die studeerden met een leefloon? Wat was jullie ervaring?

Profielfoto van Gastredacteur Door Gastredacteur

Charlie geeft regelmatig het woord aan mensen die - net als wij - geen blad voor de mond nemen.

5 reacties
  • Studente says:

    Sorry, de eerste reactie * helemaal onderaan 😉
    Goede moed studenten !

  • Studente says:

    Bedankt voor de laatste reactie die gepost werd, heel helder beschreven waarom wij, studenten zonder woonst of inkomsten, recht hebben op leefloon. Te weinig ondersteuning kan ik van mee spreken, hoewel je die steeds extern kan zoeken bij de juiste diensten … Toch botste ik zelfs daar op onbegrip … En dat van die stigma’s en schaamte begrijp ik heel goed. Het ligt bij de mensen zelf, hun bekrompen en onbeholpen manier van denken, niet bij studenten met een leefloon. Niets van aantrekken dus !!!!

  • GS says:

    Ik maak het nu nog elke dag mee spijtig genoeg… Elke keer verantwoording afleggen aan mensen die je niet kennen en enkel rationeel over je beslissen… Ik ben dikwijls meer bezig met de schrik dat ik ga falen dan dat ik studeer. Ik vind dat ze meer begeleiding zouden moeten voorzien voor mensen op leefloon, uiteindelijk beginnen wij toch al met een zware rugzak aan onze studies en hebben we veel meer zorgen dan andere studenten. Ben wel blij om te horen dat enkele onder jullie er al in geslaagd zijn om een diploma via leefloon te behalen… KNAP !

  • Saskia says:

    Been there, done that.
    Eerlijk gezegd?
    Na 1 jaar heb ik mijn studies stopgezet omdat ik het niet aankon om op die manier te leven. Respect dus voor jouw verhaal.

    Ik vond zelf dat als je tenminste de moeite neemt om te studeren, je later ook veel kunt teruggeven aan de maatschappij. Het kost heel wat moed om aan te kloppen voor geld, en om dan op zo’n manier behandeld te worden dat deed me teveel pijn.

    Ik krijg er nog de tranen in mijn ogen van als ik aan die stomme situaties van toen denk, aan hoe denigrerend je door het plaatselijk OCMW behandeld werd.

  • Profielfoto van FayFay says:

    Lieve onbekende,

    Wat vind ik het jammer om over jouw ervaringen te lezen. Zelf heb ik ook kunnen studeren dankzij een leefloon. Ik vind het fantastisch dat er in ons land een systeem bestaat waarbij mensen een kans kunnen krijgen om hun talent te ontplooien en een diploma te behalen, ongeacht hun afkomst.

    Helaas lees ik ook hoe dat systeem faalt, op verschillende vlakken. Steeds meer jongeren worden afhankelijk van een leefloon en de stress die dat met zich meebrengt, beschrijf jij heel goed.
    Ik vind niet dat mensen moeten profiteren van het geld dat vrijgemaakt wordt voor hun studies. Je moet je best doen en knokken voor dat diploma. Maar dat is niet simpel.
    Toch zijn slechte resultaten niet hetzelfde als na een week je job opgeven omdat je liever een uitkering krijgt en thuis zit. Studeren is moeilijk en het is niet eenvoudig om je capaciteiten als achttienjarige ten volle in te schatten. Soms blok je keihard voor een vak en zonder resultaat. Heel jammer dat hier streng op wordt gereageerd, zonder de situatie te bekijken in z’n context.

    Het OCMW draagt een bepaald stigma. We zouden profiteurs zijn omdat we geld van de staat krijgen. Dat, terwijl we ons juist enorm inzetten om een diploma te behalen, zodat we kunnen gaan werken en eerlijk ons steentje kunnen bijdragen aan de maatschappij. Zodat mensen zoals wij later ook die kansen kunnen krijgen.
    Een leefloon wordt vaak toegekend aan mensen die nog niet zo lang in België zijn, of aan Belgen die hier hun draai niet kunnen vinden en daardoor financiële beslommeringen hebben. Vaak zijn deze mensen laaggeschoold en niet zo vertrouwd met het rechtssysteem en alle andere kleine regeltjes van onze samenleving. Deze mensen zijn kwetsbaar en verdienen ondersteuning, zodat ze een job kunnen vinden, hun geld kunnen beheren en een positieve relatie kunnen uitbouwen met hun omgeving.

    Helaas lijkt het OCMW niet voorzien op mensen die enkel een financieel probleem hebben. Niet omdat ze niet met geld kunnen omgaan, maar omdat ze het nooit gehad hebben. Ze zijn pienter en goed op de hoogte. Dit zijn vaak studenten, die moeten komen aankloppen bij de dienst omdat ze geen andere optie hebben.
    Maatschappelijk werkers zijn niet thuis in hun beslommeringen en kunnen hen geen gepaste begeleiding bieden. Ze snappen vaak niet goed wat hun studie inhoudt en wat ze ermee willen bereiken.
    Ik ben heel blij dat jij het OCMW op tijd hebt kunnen verlaten, want ik ontving nog steeds een leefloon toen ik op zoek was naar werk. Daarbij werd ik geholpen en uiteindelijk in een contract conform artikel 60 gepast, een tewerkstellingsmaatregel via het OCMW. Allemaal mooi, op het feit na dat de jobs in artikel 60 absoluut niet voorzien zijn op hooggeschoolden. Het was maanden zoeken naar een functie die niet voor poetsvrouwen of keukenhulpen was. En ik heb heel veel geluk dat ik bij een fijne organisatie ben terechtgekomen die al snel mijn potentieel zag, waardoor ik veel meer taken kreeg dan de initiële simpele klusjes die werden vooropgesteld. Ze gaven me een kans om bij te leren en relevante ervaring op te doen.

    Dit contracttype is slechts mogelijk voor een jaar en in deze vzw zouden er zeker geen functies vrijkomen. Tijdens mijn eerste fulltime job moest ik dus nog voortdurend zoeken naar nieuw werk.
    Hierbij werd ik zeer slecht ondersteund, omdat de maatschappelijk werkers geen idee hadden waar ik terechtkon met mijn masterdiploma en omdat de samenwerking tussen OCMW en VDAB abominabel is. Ik kon bijvoorbeeld niet in een IBO-contract beginnen werken, één van de weinige kansen voor jonge werkzoekenden, omdat ik al werk had. En ondertussen tikte de klok door.
    Wanneer ik uitgenodigd werd voor een gesprek bij een potentiële werkgever, moest ik om een bevestiging vragen van de datum en het uur, zodat ik dit kon doorgeven aan de maatschappelijk werker. Op mijn sollicitaties moest ik een begeleidster meenemen, zodat ze kon controleren of ik het juist aanpakte. Je kan je wel voorstellen hoe gênant dat was.

    Ik vind het heel jammer om te lezen dat er de laatste jaren nog niets veranderd is. Ik hoop dat er aandacht wordt gegeven aan al die studerende jongeren, er begeleiding op maat kan voorzien worden. Zowel psychologisch, om die zware studies het hoofd te kunnen bieden, als praktisch. Een zoektocht naar werk gaat zelden van een leien dakje, maar er moeten gewoon alternatieven gezocht worden bij leerplekken voor hooggeschoolden.

    Ik wens je het allerbeste toe!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Onze aanraders

Geef een Charlie abonnement cadeau!

Wil je iemand trakteren op een jaar lidmaatschap van de Charlie Club? Koop dan nu een cadeaubon voor een jaarabonnement.

De gelukkige ontvanger krijgt:

  • Onze 2 luxe bookzines als eerste thuis toegestuurd
  • Onze prachtige Charlie pins & een set Charlie stickers
  • Toegang tot extra artikels en interactieve pagina’s, exclusief voor onze leden
  • Een extra nieuwsbrief per maand met achter-de-schermen-nieuws en lees- en doetips van onze redacteurs.